Hoge bloeddruk: waarden, oorzaken, risico’s en wat je zelf kunt doen

Wat is hoge bloeddruk?

Bij elke hartslag pompt je hart bloed door je bloedvaten. Daardoor ontstaat druk op de vaatwanden: je bloeddruk. De bloeddruk wordt weergegeven met twee getallen, bijvoorbeeld 120/80 mmHg.

• Bovendruk of systolische druk: de druk wanneer het hart samentrekt.
• Onderdruk of diastolische druk: de druk wanneer het hart ontspant tussen twee slagen.

Je bloeddruk wisselt gedurende de dag. Inspanning, stress, koffie, pijn, roken en praten tijdens het meten kunnen de waarde tijdelijk verhogen. Daarom is één losse meting meestal niet genoeg om te bepalen of je echt hoge bloeddruk hebt. Vaak zijn meerdere metingen op verschillende momenten nodig.

Wanneer is je bloeddruk te hoog?

In de huisartsenpraktijk wordt vaak gesproken van hoge bloeddruk bij een gemiddelde waarde vanaf ongeveer 140/90 mmHg. Bij thuismetingen ligt de grens meestal iets lager, omdat je thuis vaak rustiger bent dan in de spreekkamer. Dan wordt een gemiddelde vanaf ongeveer 135/85 mmHg vaak als verhoogd gezien. Je huisarts beoordeelt de waarden altijd samen met je leeftijd, gezondheid, risicofactoren en eventuele medicijnen.

De tabel is bedoeld als algemene uitleg. Voor sommige mensen, bijvoorbeeld bij diabetes, nierziekte, hart- en vaatziekten of zwangerschap, kunnen andere adviezen gelden. Volg daarom altijd het advies van je huisarts of specialist.

Symptomen: vaak merk je niets van hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk geeft meestal geen duidelijke klachten. Daardoor kun je jarenlang een verhoogde bloeddruk hebben zonder dat je het merkt. Sommige mensen krijgen bij sterk verhoogde bloeddruk wel klachten, zoals hoofdpijn, duizeligheid, kortademigheid, wazig zien of een onrustig gevoel. Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben.

Oorzaken en risicofactoren

Vaak is er niet één duidelijke oorzaak voor hoge bloeddruk. Meestal ontstaat het door een combinatie van aanleg, leeftijd en leefstijl. Factoren die de kans op hoge bloeddruk vergroten zijn onder andere:

• ouder worden;
• overgewicht;
• weinig bewegen;
• veel zout eten;
• veel alcohol drinken;
• roken;
• langdurige stress;
• slaapproblemen, zoals slaapapneu;
• diabetes, nierziekten of hart- en vaatziekten;
• erfelijke aanleg;
• bepaalde medicijnen, zoals sommige ontstekingsremmers of hormoonpreparaten.

Soms is hoge bloeddruk het gevolg van een onderliggende aandoening. Daarom is het verstandig om herhaaldelijk verhoogde bloeddrukwaarden met je huisarts te bespreken.

Waarom is langdurig hoge bloeddruk ongezond?

Als de druk in je bloedvaten lange tijd te hoog is, moeten je hart en bloedvaten harder werken. Dit kan schade veroorzaken aan bloedvaten en organen. Langdurig hoge bloeddruk verhoogt onder andere de kans op:

• hart- en vaatziekten;
• beroerte of TIA;
• hartinfarct;
• hartfalen;
• nierschade;
• schade aan bloedvaten in de ogen.

Het goede nieuws is dat je het risico vaak kunt verlagen door een combinatie van leefstijlverbetering, regelmatige controle en, als dat nodig is, behandeling met medicijnen.

Hoe meet je je bloeddruk betrouwbaar?

Een betrouwbare meting begint met rust en een goede meetmethode. Gebruik bij voorkeur een gevalideerde bovenarmbloeddrukmeter met een manchet die past bij je armomtrek. Polsmeters kunnen handig zijn, maar zijn gevoeliger voor meetfouten wanneer je pols niet op harthoogte is.

Stappenplan voor thuis meten

1. Meet op een rustig moment en wacht minstens 30 minuten na koffie, roken, alcohol of intensieve inspanning.
2. Ga zitten met je rug ondersteund en je voeten plat op de grond.
3. Rust 5 minuten voordat je meet.
4. Plaats de manchet op de blote bovenarm, op harthoogte.
5. Praat niet tijdens het meten.
6. Meet twee keer achter elkaar met 1 tot 2 minuten pauze.
7. Noteer de waarden, datum en tijdstip.
8. Meet meerdere dagen als je huisarts daarom vraagt en bereken het gemiddelde.

Zelf meten kan nuttig zijn als aanvulling op advies van je huisarts. Het helpt om schommelingen te volgen en kan een beter beeld geven dan één meting in de spreekkamer. Bekijk eventueel onze categorie bloeddrukmeters of de selectie bloeddrukmeters aanbevolen door de Hartstichting.

Wat kun je zelf doen om je bloeddruk te verlagen?

Leefstijl heeft veel invloed op je bloeddruk. Onderstaande adviezen zijn algemeen en kunnen helpen om je bloeddruk en je risico op hart- en vaatziekten te verlagen.

1. Eet minder zout

Veel zout kan je bloeddruk verhogen. Probeer minder kant-en-klare producten, snacks, sauzen en bewerkte vleeswaren te gebruiken. Breng eten op smaak met kruiden, specerijen, knoflook of citroen in plaats van extra zout.

2. Eet gezond en gevarieerd

Kies vaak voor groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, vis en onverzadigde vetten. Beperk producten met veel verzadigd vet, suiker en zout.

3. Beweeg regelmatig

Regelmatig bewegen helpt je hart en bloedvaten gezond te houden. Denk aan wandelen, fietsen, zwemmen of rustig sporten. Bouw beweging rustig op als je weinig actief bent of gezondheidsklachten hebt.

4. Werk aan een gezond gewicht

Bij overgewicht kan afvallen helpen om de bloeddruk te verlagen. Kleine stappen, zoals meer bewegen, minder suikerhoudende dranken en kleinere porties, kunnen al verschil maken. Een weegschaal of lichaamsanalyseweegschaal kan helpen om je voortgang te volgen.

5. Stop met roken

Roken beschadigt bloedvaten en verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Stoppen met roken is een van de belangrijkste stappen voor je gezondheid. Je huisarts kan je hierbij begeleiden.

6. Wees matig met alcohol

Alcohol kan de bloeddruk verhogen. Drink bij voorkeur geen alcohol of beperk het gebruik. Vraag je huisarts om advies als je het lastig vindt om te minderen.

7. Zorg voor voldoende ontspanning en slaap

Langdurige stress en slechte slaap kunnen bijdragen aan een hogere bloeddruk. Vaste slaapritmes, ontspanning, ademhalingsoefeningen en voldoende herstelmomenten kunnen helpen.

Hoe zit het met supplementen?

Supplementen zijn geen vervanging voor gezonde voeding, leefstijl of voorgeschreven medicatie. Gebruik je bloeddrukmedicatie, bloedverdunners of heb je een medische aandoening? Overleg dan altijd met je arts of apotheker voordat je supplementen gebruikt. Sommige supplementen kunnen een wisselwerking hebben met medicijnen of zijn niet geschikt tijdens zwangerschap.

Hoge bloeddruk tijdens zwangerschap

Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap vraagt extra aandacht. Het kan onschuldig zijn, maar ook passen bij zwangerschapscomplicaties zoals pre-eclampsie. Neem contact op met je verloskundige, huisarts of ziekenhuis bij verhoogde bloeddruk of klachten zoals ernstige hoofdpijn, sterretjes zien, pijn boven in de buik, plotselinge zwelling van gezicht of handen, misselijkheid, benauwdheid of minder leven voelen.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Neem contact op met je huisarts als je meerdere keren een verhoogde bloeddruk meet, als je twijfelt over je waarden of als hoge bloeddruk in je familie voorkomt en je je risico wilt bespreken.

• Maak een afspraak bij herhaalde waarden rond of boven 140/90 mmHg in de praktijk, of gemiddeld rond of boven 135/85 mmHg thuis.
• Neem dezelfde dag contact op bij sterk verhoogde waarden, bijvoorbeeld rond of boven 180 bovendruk, vooral als je klachten hebt.
• Bel met spoed bij pijn op de borst, ernstige benauwdheid, uitvalsverschijnselen, verwardheid, flauwvallen of plotselinge ernstige hoofdpijn.

Waar let je op bij het kiezen van een bloeddrukmeter?

Wil je thuis je bloeddruk meten? Let dan op de volgende punten:

• Bovenarm of pols: een bovenarmmeter is voor veel mensen de meest betrouwbare keuze.
• Manchetmaat: kies een manchet die past bij je bovenarmomtrek.
• Validatie: kies bij voorkeur een klinisch gevalideerd model.
• Gebruiksgemak: let op een duidelijk scherm, geheugenfunctie en eenvoudige bediening.
• Advies van arts: volg het advies van je huisarts als je vanwege een aandoening regelmatig moet meten.

Bekijk onze bovenarmbloeddrukmeters, polsbloeddrukmeters, manchetten of de pagina met beste bloeddrukmeters voor hulp bij het kiezen.

Auteur: Berry van Middendorp, commercial product deskundige

Laatst bijgewerkt: 04-06-2026

Let op: deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Neem bij klachten, zorgen of afwijkende meetwaarden contact op met je huisarts of behandelaar.

Bronnen